ไฮสปีด 3 สนามบิน สะดุด!

แต่ต้องไม่หยุด “แอร์พอร์ต เรล ลิงก์”

โครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน กำลังเดินมาถึงจุดสำคัญ หลังจากบริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด (กลุ่มซีพี) ขอใช้สิทธิตามสัญญาเพื่อให้สัญญาร่วมลงทุนสิ้นสุดลง

แต่ไม่ว่าปัญหา “ไฮสปีด 3 สนามบิน” จะจบลงอย่างไร สิ่งหนึ่งที่รัฐบาลต้องทำให้ได้คือ “แอร์พอร์ต เรล ลิงก์ ต้องไม่หยุด”

1. ไฮสปีด 3 สนามบิน ไม่ได้มีแค่รถไฟความเร็วสูง

หลายคนอาจเข้าใจว่าโครงการนี้คือรถไฟความเร็วสูงอย่างเดียว แต่จริงๆ แล้วโครงการถูกออกแบบให้ใช้โครงสร้างและแนวเส้นทางของแอร์พอร์ต เรล ลิงก์เดิมเป็นส่วนหนึ่งของระบบ และต่อขยายออกไป 2 ด้าน ด้านหนึ่ง จากพญาไทไปดอนเมือง อีกด้านหนึ่ง จากลาดกระบังไปอู่ตะเภา

จึงเกิดเป็นระบบเดินรถ 2 รูปแบบในโครงการเดียวกัน

หนึ่ง รถไฟความเร็วสูง ดอนเมือง-สุวรรณภูมิ-อู่ตะเภา ความเร็วสูงสุด 250 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เชื่อมกรุงเทพฯ กับพื้นที่ EEC

สอง รถไฟในเมือง หรือ City Line ดอนเมือง-สุวรรณภูมิ ความเร็วสูงสุด 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ให้บริการถี่และจอดรับส่งผู้โดยสารตามสถานีต่างๆ ทุกสถานี

พูดง่ายๆ คือ ไฮสปีด 3 สนามบินไม่ได้มีแต่ “ไฮสปีด” แต่มี “แอร์พอร์ต เรล ลิงก์” อยู่ในระบบเดียวกันด้วย

2. ไฮสปีดสะดุด แต่แอร์พอร์ต เรล ลิงก์ต้องเดินหน้า

เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2569 บริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด ได้ยื่นหนังสือต่อการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ขอใช้สิทธิตามข้อ 6.2 ของสัญญาร่วมลงทุน เพื่อให้สัญญาสิ้นสุดลง

เหตุผลสำคัญที่บริษัทชี้แจงคือ ปัญหาเกี่ยวกับเงื่อนไขการส่งเสริมการลงทุน และการที่ รฟท.ยังไม่สามารถออกหนังสือแจ้งให้เริ่มงาน (NTP) ได้ รวมถึงผลกระทบต่อการจัดหาเงินกู้

แต่เรื่องนี้ ยังไม่ใช่บทสรุปสุดท้ายว่าโครงการไฮสปีด 3 สนามบินสิ้นสุดลงแล้ว รัฐบาลและ รฟท.ยังต้องพิจารณาตามสัญญาและกฎหมายว่า การใช้สิทธิดังกล่าวมีผลอย่างไร และจะเดินหน้ากับโครงการต่อในรูปแบบใด

ปัญหานี้จึงต้องใช้เวลาในการหาข้อยุติ แต่สิ่งที่รอไม่ได้คือ แอร์พอร์ต เรล ลิงก์ เพราะหากการเดินรถหยุดลง ประชาชนที่ใช้บริการทุกวันจะได้รับผลกระทบทันที

ดังนั้น รัฐบาลต้องแยก “ปัญหาสัญญาไฮสปีด” ออกจาก “การให้บริการประชาชน” ให้ได้

3. โชคดีที่แอร์พอร์ต เรล ลิงก์ได้ไปต่อ

ข่าวดีล่าสุดคือ รัฐบาลและ รฟท.สามารถหาทางออกได้แล้ว

บริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด จะเดินรถแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ต่อไปอีก 4 เดือน ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569 ถึง 31 มกราคม 2570

ที่สำคัญ ในช่วง 4 เดือนนี้ เอกชนจะรับรายได้จากค่าโดยสาร และรับผิดชอบค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงจากการเดินรถเอง จึงทำให้ประชาชนไม่ต้องเผชิญกับปัญหา “แอร์พอร์ต เรล ลิงก์หยุดวิ่ง” ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคมนี้

นี่เป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้สำเร็จ ต่อจากนั้น ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2570 เป็นต้นไป รัฐบาลจะให้บริษัท รถไฟฟ้า รฟท. จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทลูกของ รฟท.มาให้บริการเดินรถต่อจากบริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด

แต่ต้องย้ำว่า นี่ไม่ใช่เป็นการแก้ปัญหาไฮสปีด 3 สนามบิน แต่เป็นการแก้ปัญหาแอร์พอร์ต เรล ลิงก์เท่านั้น… แล้วโครงการไฮสปีด 3 สนามบิน จะเดินหน้าต่ออย่างไร?

4. รัฐบาลต้องเร่งหาทางออกให้ไฮสปีด 3 สนามบิน

วันนี้รัฐบาลแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเรื่องแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ได้แล้ว แต่โจทย์ใหญ่ยังอยู่ตรงหน้า จะทำอย่างไรกับไฮสปีด 3 สนามบิน? ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ที่เชื่อม ดอนเมือง-สุวรรณภูมิ-อู่ตะเภา และเป็นหนึ่งในโครงการสำคัญของ EEC

จะเดินหน้ากับเอกชนรายเดิมโดยการแก้ไขสัญญา? หรือเลิกสัญญาและจัดหาเอกชนรายใหม่?

แอร์พอร์ต เรล ลิงก์มีทางไปต่อแล้ว แต่ไฮสปีด 3 สนามบิน ยังไม่รู้ว่าจะไปทางไหน?

จะเลือกทางไหนก็ได้… แต่ขออย่าเลือก “ทางตัน”!

ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์

นักวิชาการด้านวิศวกรรมขนส่ง และอดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร