กกต.เปิดผลการวิจัยประเมินผลและถอดบทเรียนการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการออกเสียงประชามติพร้อมกันครั้งแรกของประเทศ ชูข้อเสนอการยกเครื่องกฎระเบียบ เทคโนโลยีและการมีส่วนร่วมของประชาชน

วันที่ 7 ตุลาคม 2569 ณ ห้องประชุมพระอินทร์ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จัดงานสัมมนาเปิดผลการวิจัยประเมินผลและถอดบทเรียนการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการออกเสียงประชามติที่กำหนดวันออกเสียงประชามติในวันเดียวกันซึ่งนับเป็นครั้งแรกของประวัติศาสตร์การเมืองไทย ผลการศึกษาวิจัยประเมินผลและถอดบทเรียนครั้งนี้เป็นผลการวิเคราะห์ข้อมูลจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกระดับรวมทั้งภาคประชาชนและสื่อมวลชน ดำเนินการโดย สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา

ผลการศึกษาวิจัยประเมินผลและถอดบทเรียนชี้ว่า การจัดการเลือกตั้ง สส.และการออกเสียงประชามติ ทุกภาคส่วนมีความเชื่อมั่นต่อความสุจริตและเที่ยงธรรมของการจัดการเลือกตั้งแม้อยู่ในเกณฑ์ต่ำอันเป็นผลมาจากมีการจัดการเลือกตั้งบางหน่วยเลือกตั้งที่มีปัญหาในการปฏิบัติงานของเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้งตามกฏระเบียบ ระบบรายงานผลการนับคะแนนที่ไม่เสถียรและล่าช้า รวมทั้งกระบวนการตรวจสอบเรื่องร้องเรียนขาดความโปร่งใส ผู้ร้องเรียนไม่ได้รับแจ้ง ความคืบหน้าคดี เป็นต้น แต่ความตื่นตัวและความพึงพอใจต่อการจัดการเลือกตั้งอยู่ในระดับสูง

ส่วนประเด็นที่มีความสำเร็จที่ปรากฏในเชิงประจักษ์ อาทิ การมีส่วนร่วมของประชาชนจากการออกไปใช้สิทธิสูงถึงร้อยละ 71.42 การลงทะเบียนขอไปใช้สิทธิเลือกตั้งก่อนวันเลือกตั้งและการไปใช้สิทธิตามที่ลงทะเบียนไว้ ประชาชนมีความพึงพอใจต่อการออกระเบียบให้มีการจัดที่เลือกตั้งกลางสำหรับคนพิการและผู้สูงอายุ

จากการประมวลและวิเคราะห์ผลการศึกษาผลการศึกษาวิจัยทั้งแบบสอบถาม การประชุมกลุ่มย่อย และสัมภาษณ์เชิงลึกนำไปสู่ข้อค้นพบและข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ประกอบด้วย การทบทวนให้กฎหมายเลือกตั้งและการออกเสียงประชามติมีความสอดคล้องกันถ้าจะต้องมีการจัดการทั้ง 2 ประเภทพร้อมกันในครั้งต่อไป ลดความสับสนของประชาชนที่มีต่อการแบ่งเขตเลือกตั้งให้อยู่บนฐานอำเภอ การลดจำนวนแบบพิมพ์และเอกสารที่ต้องใช้ในหน่วยเลือกตั้ง การพัฒนาระบบรายงานผลการนับคะแนนเลือกตั้งแบบเรียลไทม์ การเสนอให้มีการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายให้มีภาคประชาชนและประชาสังคมเข้าร่วมในการสังเกตการณ์การเลือกตั้ง และให้ผู้แทนผู้สมัครและพรรคการเมืองมาจากผู้สมัครรับเลือกตั้งได้ ยกระดับมาตรการคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแส ออกกฎหมายคุ้มครองพยาน ส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้และการศึกษาทุกกลุ่มอายุอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งสร้างความเป็นพลเมืองด้วยการมุ่งเน้นความรอบรู้ทางการเมือง ตลอดจนเร่งรัดการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้เพื่อลดความบกพร่องผิดพลาดของคน สะดวก รวดเร็ว และลดปัญหาการทุจริตเลือกตั้ง

นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต.กล่าวว่า การเปิดผลวิจัยเพื่อประเมินผลการเลือกตั้ง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการออกเสียงประชามติที่กำหนดวันเดียวกันครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ทราบปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะต่างๆอันจะเป็นประโยชน์ในการปรับปรุงแก้ไขให้การจัดการเลือกตั้ง สส.และการออกเสียงประชามติครั้งต่อไปเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ขอขอบคุณทุกภาคส่วนทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และมหาวิทยาลัยบูรพา ที่ปรึกษาโครงการผู้จัดทำผลวิจัย รวมทั้งสื่อมวลชนที่มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนและช่วยเหลือให้การทำงาน ของ กกต.ให้เป็นไปด้วยความสุจริตและเที่ยงธรรม หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ผลการวิจัยจะเป็นประโยชน์ต่อผู้เข้าร่วมสัมมนา

ดร.ณฐาภพ สมคิด รองผู้อำนวยการฝ่ายสร้างสรรค์นวัตกรรมและการเรียนรู้ตลอดชีวิต สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา กล่าวว่า การศึกษาวิจัยครั้งนี้ต้องการศึกษาถึงความรู้ความเข้าใจในการปฏิบัติหน้าที่ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอย่างรอบด้านเพื่อนำมาวิเคราะห์การรับรู้ข้อมูลข่าวสารความพึงพอใจต่อความสะดวกในการไปใช้สิทธิประกอบกับการประเมินผลสัมฤทธิ์การดำเนินโครงการ กิจกรรมหลักและการใช้จ่ายงบประมาณ ปัญหาอุปสรรคที่เกิดขึ้นและปัจจัยแห่งความสำเร็จโดยใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสานระหว่างแบบสอบถามร่วมกับวิจัยภาคสนาม ครอบคลุมพื้นที่ 7 ภูมิภาคทั่วประเทศจำนวน 3,000 คน จัดประชุมกลุ่มย่อยทั้งแบบ ออนไซต์และออนไลน์ใน 5 ภูมิภาคจำนวน 300 คน คาดหวังว่าข้อมูลที่ทีมวิจัยของมหาวิทยาลัยบูรพานำเสนอครั้งนี้จะเกิดประโยชน์ต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและประชาชนทั่วไปอย่างเต็มประสิทธิภาพ

สำหรับผลการศึกษาวิจัยการจัดการเลือกตั้ง สส.และการออกเสียงประชามติครั้งนี้มีนางสาวปาริฉัตร ป้องโล่ห์ หัวหน้าโครงการ จากสำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา เป็นผู้นำเสนอ ดร.ทันตแพทย์ อนุศักดิ์คงมาลัย อดีต สว. และ รศ.ดร.โอฬาร ถิ่นบางเตียว อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์มหาวิทยาลัยบูรพา ร่วมวิพากษ์ผลงานวิจัยและแลกเปลี่ยนทัศนะ โดยมีผู้สนใจเข้าร่วมรับฟังการสัมมนาเป็นจำนวนมาก