ตั๋วเครื่องบินแพง ต้องแก้ที่เพดาน!
ถึงเวลาปรับสูตรค่าโดยสาร
ปัญหาตั๋วเครื่องบินภายในประเทศราคาแพง โดยเฉพาะช่วงเทศกาล เกิดขึ้นซ้ำทุกปี
ที่ผ่านมา เมื่อเกิดปัญหากระทรวงคมนาคมและสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท. หรือ CAAT) มักประสานขอความร่วมมือสายการบินให้เพิ่มเที่ยวบิน เพิ่มจำนวนที่นั่ง หรือใช้เครื่องบินขนาดใหญ่ขึ้น ซึ่งเป็นมาตรการที่จำเป็น แต่เป็นเพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า เพราะการเพิ่มที่นั่งไม่ได้รับประกันว่าผู้โดยสารจะได้ซื้อตั๋วในราคาที่ถูกลง
ผมเห็นว่าถึงเวลาแล้วที่รัฐบาลต้องทบทวนหลักเกณฑ์การกำหนดเพดานค่าโดยสาร เพื่อแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ
1. เพดานค่าโดยสารของไทย
ปัจจุบันไทยกำหนดเพดานค่าโดยสารชั้นประหยัดสำหรับเส้นทางภายในประเทศที่อยู่ภายใต้การควบคุม โดยแบ่งเป็น 2 ประเภท
(1) สายการบินที่ให้บริการเต็มรูปแบบ (Full Service หรือสายการบินปกติไม่ใช่ Low Cost) ไม่เกิน 13 บาทต่อกิโลเมตร
(2) สายการบินต้นทุนต่ำ (Low Cost) ไม่เกิน 9.40 บาทต่อกิโลเมตร
การกำหนดเพดานแบบนี้ใช้อัตราต่อกิโลเมตรเท่ากันตลอดเส้นทาง (Flat Rate) ไม่ว่าจะบินใกล้หรือบินไกล ผมเห็นว่าควรปรับปรุง เพราะต้นทุนเฉลี่ยต่อกิโลเมตรมีความแตกต่างกันตามระยะทางบิน การใช้เพดานอัตราเดียวจึงอาจไม่สะท้อนโครงสร้างต้นทุนอย่างเหมาะสม
2. เวียดนามกำหนดเพดานตามระยะทาง
เวียดนามกำหนดเพดานค่าโดยสารสำหรับตั๋วเครื่องบินชั้นประหยัดในระดับพื้นฐาน (Basic Economy ซึ่งรวมบริการพื้นฐานตามเงื่อนไขของสายการบิน) โดยไม่แยกประเภทสายการบินเป็น Full Service หรือ Low Cost แต่แบ่งเพดานราคาตามระยะทางบิน 5 ช่วง ดังนี้
(1) ระยะทางต่ำกว่า 500 กิโลเมตร กำหนดเพดาน 2,239 บาท (1.7 ล้านดอง)
(2) ระยะทาง 500-ต่ำกว่า 850 กิโลเมตร กำหนดเพดาน 2,963 บาท (2.25 ล้านดอง)
(3) ระยะทาง 850-ต่ำกว่า 1,000 กิโลเมตร กำหนดเพดาน 3,806 บาท (2.89 ล้านดอง)
(4) ระยะทาง 1,000-ต่ำกว่า 1,280 กิโลเมตร กำหนดเพดาน 4,477 บาท (3.4 ล้านดอง)
(5) ระยะทางตั้งแต่ 1,280 กิโลเมตรขึ้นไป กำหนดเพดาน 5,267 บาท (4 ล้านดอง)
คำนวณจากอัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569
จะเห็นว่าเวียดนามกำหนดเพดานเพิ่มขึ้นตามระยะทาง แต่เมื่อคำนวณเป็นค่าโดยสารต่อกิโลเมตร อัตราจะลดลงเมื่อระยะทางบินไกลขึ้น ที่สำคัญ ใช้หลักเกณฑ์เดียวกันกับสายการบินทุกประเภทสำหรับชั้นประหยัด
3. ถ้าไทยใช้หลักเกณฑ์แบบเวียดนามจะเป็นอย่างไร?
ผมลองนำเพดานของเวียดนามมาเปรียบเทียบกับเส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ ซึ่งมีระยะทางประมาณ 566 กิโลเมตร
หากใช้เพดานของเวียดนาม จะกำหนดค่าโดยสารได้ไม่เกินประมาณ 2,963 บาทต่อเที่ยว ขณะที่เพดานของไทยอยู่ที่ 5,320 บาท สำหรับ Low Cost และ 7,358 บาท สำหรับ Full Service
ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่า เมื่อเปรียบเทียบเส้นทางกรุงเทพฯ-เชียงใหม่ เพดานค่าโดยสารของไทยสูงกว่าเวียดนามอย่างมาก โดยเพดานของสายการบิน Low Cost สูงกว่าประมาณ 79% ส่วน Full Service สูงกว่าประมาณ 148%
ผมไม่ได้เสนอให้นำตัวเลขของเวียดนามมาใช้กับไทยโดยตรง แต่ควรนำหลักการกำหนดเพดานตามระยะทางมาประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับต้นทุนของสายการบินไทย
4. ถึงเวลาปรับเพดานค่าโดยสาร
ผมขอเสนอให้รัฐบาลมอบหมาย CAAT ดำเนินการ 3 เรื่อง
(1) เปลี่ยนวิธีคำนวณเพดานค่าโดยสารจากอัตราต่อกิโลเมตรเดียวตลอดเส้นทาง เป็นการกำหนดเพดานหลายขั้นตามระยะทางบิน
(2) ทบทวนและปรับลดตัวเลขเพดานค่าโดยสารทั้ง Full Service และ Low Cost โดยศึกษาต้นทุนจริงและสภาพการแข่งขัน เพื่อให้ผู้โดยสารได้รับประโยชน์อย่างเป็นธรรม
(3) กำหนดมาตรการดูแลค่าโดยสารในช่วงเทศกาลที่มีความต้องการเดินทางสูง ควบคู่กับการเพิ่มเที่ยวบินและเพิ่มขนาดเครื่องบิน
การแก้ปัญหาตั๋วเครื่องบินแพงไม่ควรทำเฉพาะหน้าเมื่อถึงเทศกาล แต่ต้องปรับหลักเกณฑ์การกำหนดเพดานค่าโดยสารให้เหมาะสมตั้งแต่ต้น
ผมอยากเห็น CAAT กล้าทบทวนและปรับลดเพดานค่าโดยสารเสียที เพราะการเพิ่มเที่ยวบินทำให้มีที่นั่งมากขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้โดยสารจะได้ซื้อตั๋วในราคาที่ถูกลง “หากไม่กล้าแก้ที่เพดาน ปัญหาตั๋วแพงก็จะวนกลับมาเหมือนเดิมทุกปี”
ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์
อดีตรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ และนักวิชาการด้านวิศวกรรมขนส่ง
















