พระยา ศักดินา ๓๐๐๐

มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้พระยาสุรินทรฦาชัย เปนพระยาสุนทรเทพกิจจารักษ์  ถือศักดินา ๓๐๐๐

ศักดินาที่บอกว่ามีตัวเลขจำนวนเท่านั้นเท่านี้ ไม่มีการพระราชทานที่ดินจริงตามตัวเลขดังกล่าว จำนวนตัวเลขที่บอกว่ามีศักดินากี่ไร่ก็ตาม เป็นเพียงวิธีบอกฐานะความรับผิดชอบมากหรือน้อยต่างกันตามตำแหน่งหน้าที่ในระบบราชการ โดยอธิบายเปรียบเป็นจำนวนไร่ซึ่งเป็นที่เข้าใจของประชาชนทั่วไปในสังคมเกษตรกรรม 

พอเทียบเคียงได้กับที่สมัยหนึ่งระบบราชการเคยอธิบายว่า คนจบปริญญาตรีเริ่มรับราชการก็เป็นข้าราชการซี 3 อธิบดีเป็นซี 10 และปลัดกระทรวงเป็นซี 11

นอกจากนั้นควรทราบด้วยว่า ไม่ใช่ว่าผู้ที่รับราชการและมีบรรดาศักดิ์เป็นพระยาทุกคนจะมีจำนวนศักดินาเท่ากัน เช่นคุณปู่ของผมมีศักดินา 3000 ถ้าเป็นพระยาที่มีตำแหน่งหน้าที่สำคัญมากกว่าคุณปู่ของผม ท่านเหล่านั้นก็มีจำนวนศักดินาเพิ่มมากขึ้นตามความรับผิดชอบไปด้วย สำนวนที่ว่า พระยานาหมื่น จึงหมายความว่าเป็นชั้นผู้ใหญ่ที่มีตำแหน่งหน้าที่มีความสำคัญ

เพราะฉะนั้นคุณปู่ของผมที่มีศักดินา 3000 ไร่ จึงไม่มีที่ดินที่ได้รับพระราชทานแต่อย่างใด ที่ดินของครอบครัวที่เรามี ล้วนเป็นที่ดินที่คุณปู่จัดซื้อด้วยเงินของท่านเองทั้งสิ้นครับ

ศาสตราจารย์พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ