อีก 7 ปี ทางคู่จะถึงสุดด้ามขวาน 

แล้วเมื่อไร… รถไฟสายใต้จะเลิกใช้น้ำมัน?

ชาวใต้มีข่าวดี ครม. อนุมัติรถไฟทางคู่ระยะที่ 2 ซึ่งสายใต้มีเส้นทางจากชุมพร-สุราษฎร์ธานี-หาดใหญ่-ปาดังเบซาร์ ระยะทาง 502.45 กิโลเมตร วงเงิน 106,798 ล้านบาท

การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ตั้งเป้าประมูลและลงนามสัญญาในปี 2570 ก่อสร้างเสร็จในปี 2576

หากทำได้ตามแผน รถไฟทางคู่สายใต้จะต่อเนื่องจากนครปฐมถึงปาดังเบซาร์ รวมระยะทางราว 923 กิโลเมตร เชื่อมคน สินค้า การท่องเที่ยว และการค้าชายแดนไทย-มาเลเซียด้วยรางคู่ตลอดแนว

ทางคู่สำคัญ เพราะรถไฟไม่ต้องรอสวนหรือรอหลีกเหมือนทางเดี่ยว เพิ่มจำนวนขบวนได้มากขึ้น และมีโอกาสตรงเวลามากขึ้น

1. แต่ รฟท.ต้องไม่ลืมบทเรียนจากทางคู่ระยะที่ 1 ช่วงนครปฐม-ชุมพร

โครงการเดิมเริ่มก่อสร้างต้นปี 2561 แบ่งเป็น 3 ช่วง แต่ทุกช่วงเปิดใช้ช้ากว่ากำหนดเดิมมากกว่า 3 ปี

(1) หัวหิน-ประจวบคีรีขันธ์ ช้าราว 3 ปี 4 เดือน

(2) นครปฐม-หัวหิน ช้าราว 3 ปี 7 เดือน

(3) ประจวบคีรีขันธ์-ชุมพร ช้าราว 3 ปี 4 เดือน

ปัญหาไม่ได้อยู่แค่ผู้รับเหมา แต่รวมถึงการส่งมอบพื้นที่ ปัญหาผู้บุกรุก การแก้แบบจุดตัดรถไฟ-ถนน และงานอาณัติสัญญาณที่ไม่ทันงานโยธา

โครงการใหม่จึงต้องเคลียร์พื้นที่ ออกแบบจุดตัดและระบบระบายน้ำให้พร้อมก่อนเริ่มงาน โดยเฉพาะพื้นที่หาดใหญ่ที่ต้องรับมือกับปัญหาน้ำท่วม อย่าให้ปัญหาเดิมๆ ต้องเป็นอุปสรรคให้การก่อสร้างล่าช้า

2. จะเปลี่ยนเป็นระบบไฟฟ้าเมื่อไร?

แล้วคำถามต่อไปคือ เมื่อทางคู่ไปถึงปาดังเบซาร์ในปี 2576 รัฐบาลจะเปลี่ยนรถไฟดีเซลสายใต้เป็นรถไฟขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าตลอดสายเมื่อไร?

ทางคู่ช่วยให้ไม่ต้องรอสวน แต่ระบบไฟฟ้าจะช่วยให้รถไฟออกตัวและเร่งความเร็วดีขึ้น เดินรถถี่ขึ้น ลดการใช้น้ำมัน และลดมลพิษ

การเปลี่ยนจากดีเซลเป็นรถไฟขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้า ไม่ได้มีดีแค่เรื่องความเร็ว รถไฟฟ้าจะออกตัวและไต่ความเร็วได้ดี เหมาะกับขบวนระยะไกลที่ต้องจอดหลายสถานี ช่วยลดเวลาการเดินทาง เพิ่มจำนวนขบวนที่วิ่งได้ และทำให้ตารางรถไฟมีความตรงเวลามากขึ้น

ที่สำคัญ ไทยจะลดการใช้น้ำมันดีเซลและมลพิษจากการเดินรถ ลดความผันผวนจากราคาน้ำมัน ขณะที่ไฟฟ้าผลิตได้จากหลายแหล่ง รวมถึงพลังงานหมุนเวียนในอนาคต ต้นทุนการเดินรถและการบำรุงรักษาระยะยาวจึงมีโอกาสลดลง

สำหรับภาคใต้ นี่ไม่ใช่เพียงรถไฟที่เร็วขึ้น แต่คือโอกาสให้สินค้าเกษตร อาหารทะเล และสินค้าส่งออกเดินทางถึงตลาดและชายแดนมาเลเซียได้ตรงเวลาขึ้น ต้นทุนต่ำลง และแข่งขันได้มากขึ้น

ช่วงหาดใหญ่-ปาดังเบซาร์มีการออกแบบให้เป็นรถไฟขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าอยู่แล้ว แต่เส้นทางหลักจากนครปฐมถึงหาดใหญ่ยังไม่มีแผนลงทุนระบบไฟฟ้าที่ชัดเจน

หากเปลี่ยนเป็นระบบไฟฟ้า การเดินทางด้วยรถไฟทางคู่จาก กรุงเทพฯ-หาดใหญ่ ระยะทางเกือบ 1,000 กิโลเมตร ปัจจุบันต้องนั่งกันยาว 14-15 ชั่วโมง จะเหลือแค่ประมาณ 8 ชั่วโมงเท่านั้น!

3. คนใต้ควรได้มากกว่ารางใหม่ 

ควรได้รถไฟที่เร็วขึ้น ตรงเวลาขึ้น สะอาดขึ้น และเชื่อมกรุงเทพฯ-ภาคใต้-มาเลเซียได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ทางคู่คือก้าวแรก แต่รถไฟสายใต้จะเลิกใช้น้ำมันเมื่อไร นั่นคือคำถามที่รัฐบาลต้องตอบต่อไป

ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์

นักวิชาการด้านวิศวกรรมขนส่ง