พระถูกรถชนมรณภาพ 10 รูป!

ถึงเวลาที่ประเทศไทย

ต้องประกาศ “Vision Zero”

เหตุการณ์เด็กอายุ 11 ปี ขับรถกระบะพุ่งชนขบวนพระธุดงค์ ทำให้พระมรณภาพ 10 รูป และบาดเจ็บอีกหลายรูป เป็นโศกนาฏกรรมที่ไม่มีใครอยากให้เกิด

ใครทำผิดก็ต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมตามกฎหมาย เรื่องนี้ไม่มีใครปฏิเสธ แต่ในฐานะนักวิชาการด้านวิศวกรรมขนส่งและจราจร ผมอยากชวนสังคมให้ช่วยกันคิด เพื่อหาทางป้องกันอุบัติเหตุจราจรในอนาคต

1. หลังจากศาลมีคำพิพากษาแล้ว ประเทศไทยจะได้เรียนรู้อะไรจากเหตุการณ์ครั้งนี้? 

หากคำตอบคือ “ไม่มี” ผมเชื่อว่า อีกไม่นานเราก็จะเห็นโศกนาฏกรรมครั้งใหม่ เพียงเปลี่ยนชื่อผู้เสียชีวิต เปลี่ยนสถานที่ และเปลี่ยนผู้ขับ… เพราะวิธีคิดของเรายังเหมือนเดิม

ทุกครั้งที่เกิดอุบัติเหตุร้ายแรง เรามักเริ่มต้นด้วยคำถามว่า ใครผิด? แต่แทบไม่เคยถามว่า เราจะทำอย่างไรไม่ให้เกิดขึ้นอีก?

สองคำถามนี้แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง คำถามแรก เป็นเรื่องของกระบวนการยุติธรรม แต่คำถามหลัง คือจุดเริ่มต้นของการป้องกัน

2. สวีเดนเปลี่ยนคำถาม ประเทศก็เปลี่ยน

เมื่อปี 2540 ประเทศสวีเดน ซึ่งเป็นประเทศที่ได้รับการยอมรับว่ามีระบบความปลอดภัยทางถนนดีที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ได้ประกาศนโยบาย Vision Zero

แนวคิดนี้ไม่ได้ตั้งอยู่บนความเชื่อว่าอุบัติเหตุจะไม่เกิดขึ้น เนื่องจากตราบใดที่ยังมีการเดินทาง อุบัติเหตุก็ยังเกิดขึ้นได้ แต่สิ่งที่ไม่ควรเกิดขึ้นคือ การเสียชีวิต เพราะการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้

นี่คือเหตุผลที่หลายประเทศนำ Vision Zero มาเป็นนโยบายระดับชาติ

3. Vision Zero ไม่ได้ถามว่า “ใครผิด”

แต่ถามว่า ทำอย่างไรจึงจะไม่มีผู้เสียชีวิตอีก นี่คือความแตกต่างที่สำคัญ ผู้กระทำผิดก็ยังต้องรับผิดตามกฎหมาย แต่เมื่อคดีสิ้นสุดลง รัฐต้องตอบอีกคำถามหนึ่งว่า เราจะปรับปรุงระบบอย่างไร เพื่อไม่ให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้ซ้ำอีก

นี่คือสิ่งที่เรียกว่า Safe System หรือการออกแบบระบบความปลอดภัย โดยยอมรับว่ามนุษย์ย่อมผิดพลาดได้

หน้าที่ของรัฐจึงไม่ใช่เพียงการลงโทษผู้กระทำผิด แต่ต้องทำทุกวิถีทาง เพื่อไม่ให้ความผิดพลาดของคนหนึ่งคน กลายเป็นความสูญเสียของคนอีกหลายคน

4. ถึงเวลาที่ประเทศไทยต้องมี Vision Zero

ประเทศไทยพูดเรื่องความปลอดภัยทางถนนมานาน มีทั้งแผนงาน โครงการ และการรณรงค์จำนวนมาก แต่สิ่งที่เรายังไม่มีคือ เป้าหมายร่วมของประเทศ

ผมจึงเห็นว่า ถึงเวลาแล้วที่ประเทศไทยควรประกาศ Vision Zero เป็นนโยบายระดับชาติ ไม่ใช่เพราะเราฝันว่าจะไม่มีอุบัติเหตุ แต่เพราะเราเชื่อว่า “ผู้เสียชีวิตเป็นศูนย์” ต้องเป็นเป้าหมายสูงสุดของระบบคมนาคมไทย

เมื่อกำหนดเป้าหมายเช่นนี้ ทุกหน่วยงานจะต้องทำงานไปในทิศทางเดียวกัน ตั้งแต่การออกแบบถนน การกำหนดความเร็ว การบังคับใช้กฎหมาย การให้ความรู้ ไปจนถึงการช่วยเหลือหลังเกิดอุบัติเหตุ 

5. 10 ชีวิต… ไม่ควรสูญเสียไปโดยไร้ความหมาย

พระภิกษุทั้ง 10 รูป ไม่สามารถกลับคืนชีวิตมาได้ แต่สิ่งที่เรายังทำได้คือ ทำให้ความสูญเสียครั้งนี้ กลายเป็นจุดเปลี่ยนของประเทศไทย เปลี่ยนจากการถามว่า “ใครผิด?” มาเป็น “เราจะทำอย่างไร เพื่อให้ผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรเป็นศูนย์”

เพราะนี่คือหัวใจของ Vision Zero และอาจเป็นบทเรียนที่มีคุณค่าที่สุด ที่ผู้จากไปได้ฝากไว้กับสังคมไทย

ขอทิ้งท้ายไว้ว่า “ศาลมีหน้าที่ตัดสินว่าใครผิด แต่รัฐบาลมีหน้าที่ทำให้ไม่มีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรรายต่อไป”

ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์
นักวิชาการด้านวิศวกรรมขนส่งและจราจร