<สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช>

<ตอนที่ 5>

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช  ทรงตั้งพระราชหฤทัยจะวางมือจากสงครามและการเมืองหลายครั้ง แต่ติดที่บ้านเมืองยังไม่มั่นคง และเป็นห่วงศึกพม่า จึงต้องทรงรบทัพจับศึกอยู่ตลอดเวลา 

ครั้งหนึ่ง พระองค์เคยมีพระราชประสงค์จะเสด็จนิวัตกลับไป ประทับ ณ เมืองจันทบุรี  แต่เนื่องด้วยติดภารกิจ บริหารบ้านเมืองที่ยังไม่เข้ารูปเข้ารอย จึงทรงหักพระราชหฤทัย

พระองค์ทรงผูกพันกับเมืองจันทบุรีมาก มีอยู่ครั้งหนึ่ง เขมรยกทัพมาตีเมืองจันท์ แม้จะทำการไม่สำเร็จ แต่พระองค์ทรงพระพิโรธ ยกกองทัพเรือรบ 100 ลำ เรือเดินทะเล 100 ลำ กำลังทหาร 15,000 คน ลุยเมืองเขมร ตั้งแต่ปากน้ำ เมืองบันทายมาศ ตะลุยตีเขมร กระจุยกระจาย ไปจนถึงกรุงพนมเปญ  หลังจากนั้น กัมพูชาก็ตกเป็นของ กรุงธนบุรีอย่างสมบูรณ์

พระองค์มิได้ทรง ปรารถนาจะเป็น พระมหากษัตริย์  ครั้งตั้งทัพที่ระยอง ก่อนเข้าตีเมืองจันท์ ท่านบอกกับเหล่า นายทหารว่า จะใช้นามพระยาตากต่อไป แต่ทุกคนเป็นห่วงว่า ถ้าพระองค์ไม่ตั้งตัวเป็นเจ้า พระราชอำนาจในการตั้งแม่ทัพ ตั้งเจ้าเมืองจะไม่มี  อำนาจในการสั่ง ประหารชีวิตก็ไม่มี  แล้วจะกู้ชาติได้อย่างไร ? <ในสมัยนั้น ประชาชนเชื่อว่า<เจ้า> คือผู้มีบุญญาธิการมาเกิด เป็นเจ้าชีวิตของทุกคน

พระองค์จึงทรงตรัสว่า <กรุงศรีอยุธยาแตกแล้ว เพื่อความสะดวกในการกู้แผ่นดิน เราจะตั้งตัวเป็นเจ้า เพื่อให้คนทั้งหลายเคารพ ยำเกรง การกู้แผ่นดินก็จะสำเร็จโดยง่าย พวกท่านเห็นเป็นประการใด ?> 

บรรดาแม่ทัพต่างเห็นด้วย พระยาตากจึงจำเป็นต้องยกฐานะตนเองเป็น <สมเด็จพระเจ้าตากสิน>

พระมหากษัตริย์ ที่ต้องทรงตรากตรำ ทำศึกสงครามตลอดรัชกาล มีอยู่สองพระองค์ คือสมเด็จพระนเรศวรมหาราช สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

แต่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ท่านทรงสู้อย่างโดดเดี่ยวโดยปราศจากพระอนุชา พระเชษฐา และพระราชบิดา มาช่วย จะมีก็เพียงกำลังพระทัย จากพระราชชนนีเท่านั้น

แต่ครั้งที่พาทหาร 500 นาย ตีฝ่าออกมาจาก กรุงศรีอยุธยา ทำให้ต้องพลัดพราก กับพระราชชนนี  เมื่อกรุงศรีอยุธยาแตก ก็ไม่รู้ว่า เป็นตายร้ายดีอย่างไร 

ขณะตั้งทัพอยู่ที่จันทบุรี ได้บอกกับนายบุญมา <ต่อมาคือ เจ้าพระยาสุรสีห์ อนุชา ร.1> ว่า 

<ใครที่ช่วยกู้ชาติ ให้เป็นเอกราชได้ กับใครที่ช่วย พระราชชนนีได้ ทั้งสองอย่างนี้ จะขอระลึกในบุญคุณ จนตราบชั่วชีวิต>

นายบุญมากลับไปอยุธยา  พยายามเสาะหาตามเมืองใกล้เคียง จนพบพระราชชนนี และนำมาส่งให้กับพระเจ้าตากสิน ที่จันทบุรี  พระองค์ทรงนับเป็นบุญคุณที่ตอบแทนไม่หมดจนสิ้นรัชกาล

พระองค์ทรงห่วงชาติบ้านเมือง ยิ่งกว่าสิ่งใด ครั้งหนึ่งที่ศึกบางแก้ว อะแซหวุ่นกี้ ส่งทัพมาทางด่านพระเจดีย์สามองค์ เป็นเวลาเดียวกับที่ พระราชชนนีประชวรหนัก  แพทย์หลวงได้เดินทาง จากกรุงธนบุรี มาเข้าเฝ้าฯ ที่บางแก้ว เพื่อกราบบังคมทูลว่า พระอาการของ พระราชชนนีน่าเป็นห่วง และมีพระประสงค์จะขอพบพระองค์   

แต่สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช มีกระแสพระราชดำรัส ตอบว่า 

<การแผ่นดินครั้งนี้ ใหญ่หลวงนัก ครั้นจะกลับไปบัดเดี๋ยวนี้ ก็ยังมิเห็นผู้ใดจะไว้ใจให้อยู่ต่อต้านข้าศึกได้ เจ้าจงเร่งกลับไป ถวายการรักษา ให้เต็มกำลังเถิด>

ในที่สุดพระราชชนนีก็สวรรคต โดยที่พระองค์ไม่ได้กลับไปดูพระทัย ในวาระสุดท้าย 

พระองค์ทรงมีพระเมตตาสูงยิ่ง ครั้งหนึ่ง ทหารนำเรือพระที่นั่ง ชนตอไม้ล่มลงกลางแม่น้ำ ทำให้สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ต้องทรงว่ายน้ำเข้าฝั่ง แต่ปรากฏว่า ทหารเรือเหล่านั้น กลับไม่ถูกลงโทษแต่ประการใด ทรงเห็นว่าเป็นเหตุสุดวิสัย และการว่ายน้ำเข้าฝั่ง ก็ไม่เป็นการเสียพระเกียรติแต่อย่างใด 

เหตุการณ์นี้ ละม้ายคล้ายกับ กรณีพันท้ายนรสิงห์ แต่กลับไม่มีผู้ใดถูกประหารชีวิต

ทุกครั้งที่สมเด็จพระเจ้าตากสิน มหาราช ทรงรบชนะศึกต่างชาติ จะมีพระบรมราชโองการ ห้ามเด็ดขาดมิให้ทหารไทย ทำร้าย ทำอันตราย ประชาชนฝ่ายตรงข้าม แม้แต่เกี้ยวพาราสีสาวชาวบ้านก็ไม่ได้  

ครั้งที่ชนะศึกบางแก้ว พระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้รับแม่ทัพพม่าที่ถูกจับกุม เข้ามารับใช้ เบื้องพระยุคลบาท ที่กรุงธนบุรีด้วย

ในคราวสงครามตีเมืองนครศรีธรรมราช เจ้าเมืองสู้ไม่ได้ จึงหนีไปปัตตานี เมื่อถูกติดตามจับตัวมาได้ คณะลูกขุนจึงกราบทูลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชให้สำเร็จโทษเสีย แต่พระองค์ทรงเห็นว่า เป็นสิทธิ์ของเจ้าเมืองที่จะต่อสู้ผู้รุกราน จึงไม่ใช่ความผิดของเจ้าเมืองนครศรีธรรมราช ที่พยายามต่อสู้ เพื่อปกป้องบ้านเมืองตนเอง และพระราชทานอภัยโทษให้

ครั้งที่ถูกกบฏจับตัวในช่วงท้ายรัชกาล พระองค์ทรงตรัสกับพระโอรสองค์เล็ก ที่ถูกคุมขังพร้อมกันว่า 

<ถ้าจำเป็นต้องสละชีวิต เพื่อความมั่นคง ของชาติบ้านเมืองก็ต้องยอม>

แน่นอนว่า พระองค์ทรงรักพระราชโอรส แต่ทรงรักชาติบ้านเมืองยิ่งกว่า

ในราชพงศาวดารกรุงกัมพูชา ได้บันทึก พระราชดำรัสสุดท้าย ในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ขณะถูกพระยาสรรค์จับกุมพระองค์ไว้ว่า   

<กูวิตกแต่ว่าศัตรู จะมาแต่ประเทศเมืองไกล แต่เดี๋ยวนี้ไซร้ ลูกหลานของกูเอง ว่ากูคิดผิดเป็นบ้าบอแล้วดังนี้ จะให้พ่อบวชก็ดี ฤาจะใส่ตรวนพ่อก็ดี พ่อจะยอมรับทำตามใจลูกบังคับทั้งสิ้น>

บันทึกทางประวัติศาสตร์ของกัมพูชา  ทำให้ได้รู้ว่า สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ยังคงมีพระสติ ครบถ้วนสมบูรณ์

<บทความจากนี้ไป เรียบเรียงเขียนเอง>

ทหารเอกสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช มีสี่คน หนึ่งในสี่นั้นคือ นายบุญมา ซึ่งเป็นน้องชายนายทองด้วง รัชกาลที่ 1 นายบุญมาเป็นนักรบที่เก่งกาจมาก ออกรบตลอดชีวิตในสงครามใหญ่ ๆ  14 ครั้ง 

สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงแต่งตั้งให้นายบุญมา ดำรงอิสริยยศเป็น<กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท> และเป็น เจ้ากรมพระตำรวจวัง

ทรงแต่งตั้งให้นายทองด้วง ดำรงอิสริยยศเป็น <สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก>